چین به دنبال تسلط بر بازار فولاد و آهن آلات خاورمیانه
بازار فولاد و آهن آلات در هفته گذشته با تغییرات و نوسانات قابل توجهی روبرو شده است. عرضه داخلی محصولات فولادی در بورس کالا تصویر متعادلی نداشت و از طرف دیگر شرایط بینالمللی نیز نشانههایی از آینده پرچالش برای صادرکنندگان ایرانی ارائه میدهد. از یک سو، رشد فروش آهن اسفنجی همراه با کاهش قابل توجه کنسانتره سنگآهن در معاملات داخلی و از سوی دیگر، عوامل خارجی مانند تعرفههای سنگین آمریکا، رقابت فزاینده چین در بازارهای منطقهای و افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی، فشار زیادی بر صنعت فولاد کشور وارد کرده است.
فولاد و آهن آلات
افزایش فروش آهن اسفنجی و کاهش تقاضا برای کنسانتره در بورس کالا
در عرضههای روز گذشته بورس کالا، حدود ۷۱ هزار تن آهن اسفنجی عرضه شد که ۷۶ درصد آن با افزایش ۵.۶۱ درصدی نسبت به هفته پیش، به قیمت میانگین موزون ۱۵۹,۶۱۳ ریال به فروش رفت. همچنین قیمت پایه این محصول با رشد ۲.۴۹ درصدی به ۱۴۹,۴۹۱ ریال رسید و حجم عرضه نیز ۲۹.۰۹ درصد بیشتر شد. در مقابل، بازار کنسانتره سنگآهن کاهش شدیدی را تجربه کرد؛ از ۴۵,۵۰۰ تن عرضه، فقط ۳۲,۰۰۰ تن فروش رفت. قیمت پایانی این محصول با افت ۹.۹۸ درصدی به ۴۵,۰۳۰ ریال کاهش یافت. کاهش ۲.۸۷ درصدی قیمت پایه و افت ۱۸.۳۵ درصدی عرضه کنسانتره نشاندهنده کاهش تقاضا در این بخش است که ممکن است زنجیره تأمین فولاد را تحت تأثیر قرار دهد.
کاهش عرضه شمش فولادی و تاثیر آن بر قیمتها
طبق جدیدترین آمار بورس کالا، حجم عرضه شمش فولادی با ۲۹.۶۳ درصد کاهش به ۲۶۲,۵۷۵ تن رسید. قیمت پایه شمش نیز با ۱.۳۶ درصد کاهش به ۲۸۲,۸۹۶ ریال در هر کیلوگرم رسید که نشاندهنده تلاش عرضهکنندگان برای تحریک بازار در شرایط رکود نسبی است.
ثبات قیمت ورق گرم وارداتی در خاورمیانه؛ به دلیل سیاست های منطقه ای و رکود تابستانی
در بازارهای منطقهای، قیمت ورق گرم وارداتی تقریباً ثابت باقی ماند. گزارش بیگمینت نشان میدهد قیمت ورق گرم چین برای بازار امارات حدود ۴۷۵ دلار به ازای هر تن CFR است، در حالی که ورقهای ژاپنی بین ۴۸۰ تا ۴۸۵ دلار CFR معامله میشوند. بورس آتی شانگهای نیز قیمت ورق گرم ماه اکتبر را حدود ۴۴۵ دلار اعلام کرده است. این ثبات قیمت در شرایطی اتفاق افتاده که رکود تابستانی و تنشهای ژئوپلیتیکی باعث محتاطشدن فضای معاملات شده است.
فشارهای بینالمللی و چالشهای صادرات فولاد ایران
همزمان با کاهش ثبات در بازار داخلی، تشدید تنشهای نظامی در منطقه دریای سرخ و درگیریهای ایران و اسرائیل صادرات فولاد ایران را با مشکلات جدی مواجه کرده است. با وجود موقعیت ژئوپلیتیکی و قیمتهای رقابتی، ریسکهای حملونقل و محدودیتهای بینالمللی باعث شده ایران سهم خود را در برخی بازارهای خاورمیانه از دست بدهد یا در معرض آن باشد.
چین؛ رقیب قدرتمند با مازاد تولید و سوبسیدهای دولتی
چین با مازاد تولید داخلی و تقاضای پایین در بازار داخلی، استراتژی صادرات تهاجمی را دنبال میکند. در پنج ماه اول سال ۲۰۲۵، صادرات فولاد چین ۹ درصد افزایش یافت و به ۴۸ میلیون تن رسید. این رشد ناشی از کاهش قیمتها، حمایتهای مالی دولت و پایین آمدن هزینههای حملونقل به دلیل کاهش قیمت نفت بوده است. تحلیلگران پیشبینی میکنند چین با تمرکز بر بازارهای آسیایی، تهدید جدی برای صادرکنندگان فولاد و آهن آلات منطقهای، بهخصوص ایران، باقی خواهد ماند.
افزایش تعرفههای آمریکا و تاثیر بر زنجیره تامین جهانی فولاد
جدیدترین تصمیم ایالات متحده، افزایش تعرفه واردات سنگآهن و مواد اولیه فولاد از برزیل از ۱۰ به ۵۰ درصد است. این سیاست که از آگوست ۲۰۲۵ اجرا میشود، بخشی از قانون «بخش ۲۳۲» است که هدف آن حمایت از تولید داخلی آمریکاست. افزایش تعرفهها میتواند ثبات زنجیره تأمین جهانی فولاد را مختل کرده و به طور غیرمستقیم بر قیمت فولاد و آهن آلات در سایر بازارها تأثیرگذار باشد.
ضرورت حمایت از صنعت فولاد داخلی و توسعه بازارهای جدید
در این شرایط، کارشناسان و نمایندگان مجلس بر لزوم ارتقای کیفیت محصولات فولادی و توسعه بازارهای غیرغربی مانند کشورهای بریکس تأکید میکنند. احمد آریایینژاد، نماینده مردم ملایر، معتقد است با ارتقای کیفیت و تمرکز بر صادرات محصولات فولادی با ارزش افزوده، میتوان تهدیدهای تحریم و محدودیتها را به فرصتهای همکاری منطقهای تبدیل کرد.
ترکیب چالشهای داخلی و خارجی باعث شده بازار فولاد و آهن آلات ایران با پیچیدگی و ریسک بالاتری مواجه شود. اگرچه هنوز مزیتهای نسبی وجود دارد، اما رقابت شدید چین، سیاستهای تجاری آمریکا و ناامنیهای منطقهای، ضرورت بازنگری در استراتژیهای تولید و صادرات فولاد را افزایش داده است. توجه به بازارهای منطقهای، کاهش خامفروشی، بهبود تکنولوژی تولید و حمایت هوشمندانه از صادرکنندگان، از اولویتهای مهم برای حفظ و ارتقای جایگاه صنعت فولاد ایران محسوب میشود.
